(24 ޖަނަވަރީ 2025 ގައި ޝާއިއުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
ރާމްނާތުގެ މުސްތަޤުބަލާ މެދު އޭނާ ވަރަށް ބޮޑަށް ފިކުރުފުޅު ކުރައްވައެވެ. އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު އުއްމީދަކީ ރާމްނާތު ސިފައިންގެ މީހަކަށް ހެއްދެވުމެވެ. އޭނާއަށް ރަސްގެފާނުގެ ލަޝްކަރުން ކޮންމެވެސް ރަނގަޅު މަޤާމެއް ލިބިވަޑައިގެންފި ކަމުގައި ވާނަމަ، އޭނާ މި ހިސާބުގަނޑު ދޫ ކޮށްލައްވައިފައި ކޮންމެވެސް އެހެން ތަނެއްގައި ވަޒަންވެރި ވެވަޑައިގެންނެވުމެވެ. ސޫމްނާތުގެ އަޅުވެރީންގެ ލޫޓުމާރު ކުރުމުން ސަލާމަތް ވެވަޑައިގެންނެވޭނެ ތަނެކެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ސިފައިންނަށް އެބައިމީހުންގެ ހިތްވަރުގަދަ ހަނގުރާމަވެރި ޚިދުމަތުގެ ބަދަލުގައި ރަސްގެފާނުގެ ފަރާތްޕުޅުން ބޮޑެތި ބިންތައް ލިބެމުންދެއެވެ. ގޯޕީޗަންދު އެ އުއްމީދުގައި އޭނާގެ ދަރިކަލުންނަށް ޕަންޑިތެއްގެ އަރިހުން ތަޢުލީމު ދެއްވުމަށް ފަހު ދުނި އުއްކެވުމާއި ކަނޑިހެވިކަމާއި އަސް ދުއްވެވުމުގެ މަސައްކަތް ދަސްފުޅު ކުރެއްވުމަށް ދޫ ކޮށްލައްވައިފިއެވެ. ޒުވާން ޢުމުރުގައި ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އުޅެފައި ވާ މީހުން އެ ހިސާބުގަނޑުގެ އަވަށްއަވަށުގައި ތިއްބެވެ. ރާމްނާތު އެ މީސްމީހުންގެ ގާތަށް ވަޑައިގެން ސިފައިންގެ މަސައްކަތް ދަސްފުޅު ކުރައްވައެވެ. އަވަށުގެ ޢީދުތަކުގައި ހިފުމާއި އޮޅުލުމުގެ މުބާރާތްތައް ބޭއްވޭ އިރު ރާމްނާތު އެ މުބާރާތްތަކުގައި ބައިވެރި ވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އޭނާގެ ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގެ ކުރީކޮޅުގައި އެ ހިސާބުގަނޑުގެ ހުރިހައި މަޝްހޫރު ފަހުލަވާނުން ބަލި ކޮށްލައްވައިފިއެވެ. ގޯޕީޗަންދު އޭނާގެ ދަރިކަލުންގެ ބާރުފުޅު ހެޔޮކަމާ މެދު ފަޚުރުވެރި ވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް ރާމްނާތުގެ މިޒާޖުފުޅުގައި އޭނާ ވަރަށް ނުޤަބޫލުފުޅު ސިފައެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ރާމްނާތު ނިހާޔަތުގެ ދަރަޖައަށް މިޔުޒިކަށް ލޯބި ކުރައްވާކަމެވެ. ގޯޕީޗަންދުގެ އަރިހުގައި އޭނާގެ ދަރިކަލުން ވަރަށް ރީތިކޮށް ޅެން ހައްދަވައި ލަވަ ވިދާޅުވެއުޅުއްވައޭ ދެންނެވުމަކީ އޭނާގެ އަރިހުގައި އޭނާއަށް އެއްޗެތި ގޮވުން ފަދަ ކަމެކެވެ.
ރާމްނާތުގެ ޅެންތައް ވަރަށް މަޝްހޫރެވެ. ކައިރިކައިރީގެ އަވަށްއަވަށުގެ ގެރިބަކަރި ހުއިހައްޕާ މީހުން ވެސް ރާމްނާތު ހައްދަވާ ޅެންތައް އޭނާ ވިދާޅުވާ ގޮތަށް ކިޔޭތޯ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ރޫޕަވަތީގެ ސަމާލުކަން ރާމްނާތާ ދިމާޔަށް ހުއްޓުވައިލީ ވެސް ރާމްނާތުގެ ޅެންތަކެވެ.
ގޯޕީޗަންދުގެ ބައެއް ދަނޑުތައް ރޫޕަވަތީގެ މާބެގެ ދަނޑުތަކާ އޮންނަނީ ގުޅިފައެވެ. ރާމްނާތު ބައެއް ފަހަރުފަހަރު އޭނާގެ ދަނޑުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންނަށް އެހީ ވެދެއްވާން ވަޑައިގެން އުޅުއްވައެވެ. އެއް ދުވަހަކު ދަނޑުވެރިޔަކު ބަލި ވުމުގެ ސަބަބުން ރާމްނާތު އޭނާގެ ބަދަލުގައި ދަނޑުގެ ފަސްގަނޑު ޖައްސަވާން ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭރު އެ ދަނޑާ ޖެހިގެން އޮތް ރޫޕަވަތީގެ މާބެގެ ދަނޑުގައި އޭނާ ވެސް ފަސްގަނޑު ޖައްސަވަނީއެވެ. ރާމްނާތު އިރުކޮޅެއް ވާންދެން މަޑުމަޑުން ލަވަ ވިދާޅުވުމަށް ފަހު، ވަށައިގެން އޮތް ވެށި ހަނދުމަފުޅު ނައްތައިލައްވައިފައި ބާރަށް ލަވަ ވިދާޅުވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ. ރޫޕަވަތީގެ މާބެ އާއި ވަށައިގެން ތިބި ހުރިހައި ދަނޑުވެރީން އޭނާގެ ފޮނިފޮނި އަޑުފުޅުން ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހުމާއި އުފާ ހޯއްދަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެ ވަގުތު ރޫޕަވަތީ އޭނާގެ މާބެއަށް ފަރީއްކޮޅު ހިއްޕަވައިގެން ވަޑައިގެންފިއެވެ. އޭނާ އެތައް އިރެއް ވާންދެން ރާމްނާތުގެ ލަވަ އަޑު އައްސަވާން ހުންނެވިއެވެ. ރޫޕަވަތީގެ މާބެ ރާމްނާތަށް ވިދާޅުވިއެވެ. "އަޚާއެވެ! ފަރީއްކުޅުއްވާން ވަޑައިގަންނަވާށެވެ."
ރާމްނާތު އޭނާ ފަސްގަނޑު ޖައްސަވާ ހަލް ހުއްޓައިލައްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ. "އަޅުގަނޑު މި އައީ ކައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ލައްސީ (ފެނާ އެއް ކޮށްފައި ހުންނަ ކިރު) ހުރި ކަމުގައި ވާނަމަ، މި ދަނީއެވެ."
"ވަޑައިގަންނަވާށެވެ! ލައްސީ ވަރަށް ގިނައިން އެބަހުއްޓެވެ."
ރާމްނާތު ހަލް ދޫ ކޮށްލައްވައިފައި ވަޑައިގެން ރޫޕަވަތީގެ މާބެގެ އަރިހުގައި އިށީނދެވަޑައިގެންފިއެވެ. ރޫޕަވަތީ އޭނާއަށް ލައްސީ ތަށިކޮޅެއް ދެއްވިއެވެ. ރާމްނާތު ލައްސީ ހިއްޕަވައިފައި ހުސް ތަށިކޮޅު ދިއް ކޮށްލެއްވުމުން ރޫޕަވަތީ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. "އަދި އެއް ތަށިކޮޅު އަރުވަންތޯއެވެ؟"
"ނޫނެކެވެ." އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
ރޫޕަވަތީގެ މާބެ ވިދާޅުވިއެވެ. "އަޚާއެވެ! އަދި އެއް ތަށިކޮޅު ހިއްޕަވާށެވެ. ލައްސީ ވަރަށް ގިނައިން އެބަހުއްޓެވެ. ތިޔަ ކަހަލަ ޒުވާން ބޭފުޅަކަށް އެންމެ ލައްސީ ތަށިކޮޅެއް ވާނީ ކޮން އެއްޗަކަށްތޯއެވެ؟"
"އެންމެ ރަނގަޅެވެ! އަދި އެއް ތަށި ދެއްވާށެވެ."
ރޫޕަވަތީ ހިނިފުޅު ވަޑުވައިލައްވަމުން، ދެވަނަ ތަށިކޮޅު ދެއްވައިފިއެވެ. ލައްސީ ހިއްޕެވުމަށް ފަހު ރާމްނާތު ރޫޕަވަތީގެ މާބެގެ އަރިހުގައި އެކިއެކި ވާހަކަފުޅުތަކުގައި އިރުކޮޅަކު އިންނެވުމަށް ފަހު އޭނާގެ ދަނޑަށް ވަޑައިގެންފިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ލޯފުޅުގެ ކުރިމަތީގައި ކަޅުކަޅު ބޮޑުބޮޑު ދެ ލޮލުގެ ވެރި އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ތަސްވީރު ނަށަނަށައި ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ފަހުން ދުވަސްކޮޅެއް ވާންދެން އޭނާއަށް ރޫޕަވަތީ ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.
އެއް ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު ރާމްނާތު ކޯރުން ފެންވަރައިލައްވައިގެން ހެދުންކޮޅު ބަދަލު ކުރައްވާން ހުންނަވަނިކޮށް، ގަސްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް މީހަކު މަޑުމަޑުން ލަވައެއް ކިޔާ އަޑު އިވިވަޑައިގެންފިއެވެ. އެއީ ކޮންމެވެސް އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ހިތްގައިމު އަޑެވެ. ލަވަޔަކީ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ކުރީން ރާމްނާތު ދަނޑުގައި ފަސްގަނޑު ޖައްސަވަމުން ވިދާޅުވި ލަވައެވެ. ލަވަ ކިޔާ މީހާ އެއް ކަޑި ކިޔައިފައި ހަމަހިމޭން ވެއްޖެއެވެ. އިރުކޮޅެއްގެ ފަހުން އެ މީހަކު ރާމްނާތުގެ ލަފުޒުތަކާއި އޭނާގެ އަމިއްލަ ލަފުޒުތައް ގުޅުވައިގެން ދެވަނަ ކަޑި ފުރިހަމަ ކޮށްފިއެވެ. ރާމްނާތު ޖެހިލުން ވެވަޑައިގެން ހުންނަވައި އެ ކަޑި ރަނގަޅަށް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ލަވަ ކިޔާ މީހާ އަނެއްކާވެސް ހިމޭން ވެއްޖެއެވެ.
އަންހެން ކުއްޖެއް ބަކަރިތަކެއް ލަވަމުން ގަސްތަކުގެ ތެރެއިން ނުކުމެއްޖެއެވެ. ރާމްނާތު ޙައިރާންފުޅު ވެވަޑައިގެން އެ ކުއްޖާއާ ދިމާޔަށް ބައްލަވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ. އެއީ ރޫޕަވަތީއެވެ. އޭނާ ބަކަރިތަކަށް ފެން ދެއްވައިގެން އެނބުރި ވަޑައިގަންނަވާން ފެއްޓެވުމުން، ރާމްނާތު ތަންކޮޅެއް ޖެހިލުން ކުޑަ ކޮށްލައްވައިފައި ވިދާޅުވިއެވެ. "ބައްލަވާށެވެ! ކަލާއަށް އަޅުގަނޑުގެ ޅެންތައް ހަލާކު ކުރެއްވުމުގެ އޮތީ ކޮން ޙައްޤެއްތޯއެވެ؟"
ރޫޕަވަތީ ފަހަތަށް އެނބުރިވަޑައިގެން ރާމްނާތާ ދިމާޔަށް ބައްލަވައިލައްވައިފައި ހިނިފުޅު ވަޑުވައިލެއްވިއެވެ. އޭނާ އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުދެއްވައި ގަސްތަކުގެ ތެރެޔަށް ވެދެވަޑައިގެންފިއެވެ. އިރުކޮޅެއްގެ ފަހުން ރާމްނާތަށް އަނެއްކާވެސް އިވިވަޑައިގަތީ ރޫޕަވަތީ ލަވަ ވިދާޅުވާ އަޑުފުޅެވެ. މި ފަހަރު އޭނާ ވިދާޅުވީ އެއް ކަޑީގެ ބަދަލުގައި ދެ ކަޑި ވެސް ނުބައިކޮށެވެ.
މިއީ ލޯބީގެ ފެށުމެވެ. ހަ މަސްދުވަސް ފަހުން ރާމްނާތާއި ރޫޕަވަތީ އާ ދެ ބޭފުޅުން ގެންދެވީ އެ ކޯރުގެ އައްސޭރީގައި އެއް ބޭފުޅަކު އަނެއް ބޭފުޅަކަށް ލޯބީގެ ވަޢުދުތަކާއި ޢަހުދުތައް ކުރައްވަމުންނެވެ.
އެ ދުވަސްވަރަކީ ސަތުލަޖު ކޯރު ހުރަސް ކޮށް سلطان محمود غزنوی ގެ ފުތޫޙާތުގެ ސައިލު ދެމެމުން ދާން ފެށި ދުވަސްވަރެވެ. އިންޑިއާގެ ރަސްރަސްކަލުން މުސްތަޤުބަލުގައި ދިމާ ވެދާނެ ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތި ލެއްވެވުމަށް ޓަކައި އެ ބޭފުޅުންގެ ލަޝްކަރުތައް ވަރުގަދަ ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ދުވަސްވަރެވެ. ރާމްނާތާ އެއް ޢުމުރުގެ ވަރަށް ގިނަ ކުދީން ގަވާލިޔާރުގެ ސިފައިންގެ ތެރެއަށް ވަދެއްޖެއެވެ. ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ޙައިސިއްޔަތުން މަތިވެރި ނަމެއް ހޯއްދެވުމުގެ ޚިޔާލުފުޅު ރާމްނާތުގައި ހިތްޕުޅުގައި ކުރީއްސުރެ ވެސް އޮތެވެ. ރޫޕަވަތީގެ ލޯބި އޭނާގެ މުސްތަޤުބަލާ މެދު ކުރިޔަށް ވުރެ ވެސް ޢަޒުމުތައް ވަރުގަދަ ކޮށްފިއެވެ. ނަމަވެސް ރާމްނާތުގެ މަންމަ ދިގު އާލާސްކަންފުޅެއްގައި އުޅުއްވާން ޖެހިވަޑައިގަތުމުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ގެ ދޫ ކޮށްލައްވައިފައި ވަޑައިގެންނެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ހަތަރު މަހެއްހައި ދުވަހު ޙަޔާތާ މަރާ ދެމެދު ހަނގުރާމަ ކުރެއްވުމަށް ފަހު އެކަމަނާ އަވަހާރަ ވެއްޖެއެވެ. އެކަމަނާ އަވަހާރަ ވިތާ ތިން މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރާމްނާތު ސިފައިންގެ ތެރެޔަށް ވެދެވަޑައިގެންފިއެވެ. ނަމަވެސް ލަޝަކަރަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރީން ރޫޕަވަތީއާ އެންމެ ފަހު ފަހަރު ބައްދަލު ވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު، ރާމްނާތުގެ ޚިޔާލީ ދުނިޔެ ވަނީ ފުނޑުފުނޑު ވެފައެވެ. އޭނާ މިހާރު އެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ ބައްޕަގެ ޒަމާން ވީ ހުވަފެންފުޅު ޙަޤީޤަތަކަށް ހައްދަވައިދެއްވާށެވެ.
+ + + +
ރާމްނާތު ސިފައިންގެ ތެރެއަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ދެ އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. އެ ދުވަސްވަރު سلطان محمود غزنوی ގެ ފުތޫޙާތުގެ ސައިލު ވަނީ ގަންގާ އާއި ޖަމްނާގެ ވާދީއާ ދިމާޔަށް ދެމިގެންފައެވެ. އިންޑިއާގެ ދެކުނު އިރުމަތީގެ ޢާއްމުން ކުރީން ހިތް ހަމަޖައްސައިގެން ތިބީ ގުނޫޖުގެ ޝަހެންޝާހުގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ދެން ތިއްބެވި ރަސްރަސްކަލުންގެ ގުޅިފައި ވާ ލަޝްކަރު ކުރިޔަށް ނުކުމެ ދުޝްމަނުންގެ މޫނު ފަހަތަށް އަނބުރައިލާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް سلطان محمود ކުރި އަރައިވަޑައިގަންނަވާލެއް ހަލުވިފުޅުކަމުގެ ސަބަބުން އެބައިމީހުން އުއްމީދު ކުރާ ވަރުގެ ވަރުގަދަ ލަޝްކަރު ޙަރަކާތްތެރި ކުރެވުމުގެ ކުރީގައި غزنی ގެ ލަޝްކަރު ދިމާ ވާ ކޮންމެ ރަށަކާއި ކިއްލާއެއް ފަތަޙަ ކުރަމުން ގުނޫޖާއި ކަލަންޖަރާ ހަމަޔަށް އަތުވެދާނެކަމުގެ ބިރު ހީ ވާން ފަށައިފިއެވެ. ނަމަވެސް މުތުރާގެ ބުރަހުމަނުން ތިބީ އެ މުޤައްދަސް ރަށުގެ ބޭރު ފާރުދޮށުގައި އެބައިމީހުންގެ ވަޠަނުގެ ކޮންމެ ސިފައިންގެ މީހަކު ވެސް ޤުރުބާން ވެ މަރު ވެގެންދާނެކަމަށް ޔަޤީން ކޮށްގެންނެވެ. ދުޝްމަނުން އެ މަތިވެރި މުޤައްދަސް ފައްޅިއާ ކައިރި ވިޔަނުދޭނެކަން ކަށަވަރު ކޮށްގެންނެވެ. އެ ފައްޅި އަކީ އެތަކެއް ޤަރުނުއްސުރެ ރަސްރަސްކަލުންނާއި ޝަހެންޝާހުންގެ އަތްޕުޅުން ޖިޒީ ނަގަމުން އައި ފައްޅިއެކެވެ. ސަރުސިވާއިން ފެށިގެން ގަވާލިޔާރާއި ކަލަންޖަރާ ހަމަޔަށް ހުރި ހުރިހައި ފައްޅިތަކެއްގެ އަޅުވެރީން "މުތުރާ ސަލާމަތް ކުރާށެވެ" ގޮވަމުން ނަޢުރާގެ އަޑު އުފުލަމުން ގެންދިޔައެވެ. سلطان محمود غزنوی ސަރުސިވާގެ ރަސްގެފާނު ބަލި ކޮށްލައްވައިފައި ބަރަނާ ދިމާޔަށް ކުރިޔަށް ވަޑައިގަންނަވާން ފެއްޓެވުމުން މުތުރާގެ ބުރަހުމަނުން ރަސްރަސްކަލުންނަށް އެއްޗެތި ގޮވަމުން، ކައިރި ރަށްރަށަށް ދަތުރު ކޮށް ޢާއްމުންގެ ކިބައިން މުތުރާ ސަލާމަތް ކުރުމަށް ޓަކައި ޖާނާއި މާލުން ޤުރުބާން ވެދޭން އެދޭން ފަށައިފިއެވެ.
(ނުނިމޭ)
